Þegar ég var að kenna leikfimi í Kársnesskóla kenndi á móti mér maður sem átti strák með Downs-heilkenni. Á þessum tíma voru tímamót í lífi þeirra því strákurinn þeirra var að hefja skólagöngu og þau ákváðu að senda hann í Kópavogsskóla sem er almennur grunnskóli. Ég var nokkuð hissa og sagði: "vá er hann svona klár að hann getur farið í almennan grunnskóla?" hann var voða stoltur og sagði: "já hann er yfir meðallagi miðað við önnur börn með Downs-heilkenni."
Síðast þegar ég vissi var drengurinn í 7 ára bekk og allt gekk eins og í sögu, hann átti einn góðan vin og gekk vel námslega séð :)
Menntakerfi okkar leggur áherslu á það að jafnræði ríki til náms á Íslandi og í aðalnámskrá grunnskóla segir m.a. að grunnskólar eigi að taka við öllum börnum hvernig sem á standi um atgervi þeirra til líkama og sálar. Þetta eigi við um fötluð börn og ófötluð, afburðagreind og greindarskert og allt þar á milli.
Áður en ég byrjaði sjálf að vinna með fötluðum þá fannst mér þetta frábært og sá alla þá fjölmörgu kosti sem fylgja því að þroskaheftir einstaklingar gangi í almennan skóla með "venjulegum" nemendum. Það myndi auka skilning skólabarna og almennings á fólki með fötlun og eyða þannig fordómum í þeirra garð, einnig gæti þetta verið hvetjandi og örvandi fyrir fatlaða einstaklinga og ýtt undir betri aðlögun þeirra við samfélagið.
En eftir að ég fór að vinna með fötluðum og sá muninn á þeim einstaklingum sem gengu í Öskjuhlíðarskóla, sem er skóli sem sérhæfir sig í að taka á móti börnum með fötlun eða örðugleika sem gerir þeim erfitt fyrir að ganga í almennan grunnskóla, og þeirra sem gengu, þrátt fyrir fötlun sína, í almennan grunnskóla. Þeir krakkar sem höfðu gengið saman í Öskjuhlíðarskóla voru nær óaðskiljanleg, rosalega góðir vinir og verða það án efa til æviloka. Þau hittast utan skóla til að leika, gista jafnvel nótt og nótt hjá hvoru öðru og gera allt sem við erum vön að gera með vinum okkar. Þessir krakkar eru félagslega vel stödd, full sjálfstrausts og með góða sjálfsmynd en hinir krakkarnir sem gengu í almenna skóla áttu fáa vini, voru útundan og voru komin mun styttra í félagslegum þroska.
Nú veit ég að ég get ekki alhæft út frá nokkrum einstaklingum sem ég kynntist - þó hef ég kynnst náið hátt á þriðja tug fatlaðra einstaklinga á bilinu 15-30 ár. En ég hef rætt þetta við manneskjur sem hafa verið í marga tugi ára í þessum bransa og þekkja nær alla fatlaða á stórhöfuðborgarsvæðinu og þær eru allar sammála þessu. Þær segja m.a. að þetta sé kannski í lagi á fyrri árum grunnskólans en með aldrinum stækki alltaf þetta bil á milli þroskahefta einstaklingsins og hinna. Jafnvel þó krakkarnir í bekknum séu rosalega duglegir að hafa þroskahefta einstaklinginn með í skólanum þá sé þetta ekki samskonar vinátta og hann gæti átt með öðrum á svipuðu leveli. Svo sé reynslan yfirleitt sú að á unglingsárunum sitji fatlaði einstaklingurinn einn heima eftir skóla og skilji ekki af hverju hinir krakkarnir hringi ekki í hann og hitti utan skóla og ég tala nú ekki um hvað verður eftir að grunnskólanum lýkur :( Þessi upplifun hefur síðan neikvæð áhrif á sjálfsmynd fatlaða einstaklingsins.
Í Kastljósi nú í kvöld mætti ein móðir og ræddi um slæma reynslu sína af því að senda dóttur sína, sem er með Downs-heilkenni, í Árbæjarskóla. Hún segir allt hafi gengið vel nema félagslega hliðin og kenndi því um að kennarar, aðrir en sá sem fylgdi dóttur hennar eftir allan daginn, hefðu ekki fengið námskeið í tákn með tali og væru því ekki nógu duglegir við að kenna hinum krökkunum það til að þau gætu tengst dóttur sinni og því hafi hún einangrast og verið aðeins áhorfandi félagslega. Hún bar þetta saman við það að dóttur hennar hafi gengið vel í almennum leikskóla og skildi ekki af hverju þetta ætti ekki að geta gengið jafn vel í grunnskólanum.
Ohh ég var svooo pirruð að horfa á þetta viðtal ...það gefur auga leið að þroskabilið á milli dóttur hennar og hinna barnanna var minna í leikskóla en svo heldur það áfram að stækka út alla skólagönguna! Ég get verið sammála því að það sé frábært fyrir hinn almenna nemenda að kynnast því að leika og starfa með fötluðum einstaklingi en ég er hrædd um að þetta gerir fatlaða einstaklingnum eingöngu erfiðara fyrir :(
Í starfi mínu með fötluðum þá tók ég mjög sjaldan eftir fordómum í garð þeirra, við fórum út um allan bæ með þau og oftast mætti okkur ekkert annað en góðvild og mikill skilningur. En þeir fordómar sem ég var helst vör við að skemmdi fyrir fötluðu einstaklingunum voru fordómar sumra foreldra fyrir fötlun barna sinna. Og þessa fordóma er ansi erfitt að uppræta því þeir eru ekki að mestu byggðir upp á fáfræði eins og iðulega með fordóma heldur afneitun á raunveruleikanum.
Dæmi um fordóma sumra foreldra er t.d. að þau halda því statt og stöðugt fram að barnið sitt sé svo klárt að það eigi að vera í almennum grunnskóla þrátt fyrir að barnið lendi endurtekið í hörðu einelti, verið fyrir stanslausu áreiti og fái í þokkabót ekki bestu mögulegu kennslu/ummönnun miðað við fötlun sína. Útkoman er óhamingjusamara barn sem hefur ekki náð sömu framförum og ef unnið hefði verið með það á skikkanlegan hátt, í viðeigandi umhverfi.
Annað dæmi er þegar foreldrar fatlaðra barna sem standa mjög hátt eru á móti því að það umgangist aðra með meiri fötlun en það og ala þannig á fordómum fatlaða einstaklingsins sjálfs á öðrum fötluðum einstakl. Í þessu fellst ákv. tvískinnungur því þeim finnst ekkert að því að barnið þeirra sé í hópi með hærra standandi eða "venjulegum" einstaklingum.
Jæja ...er búin að missa mig soldið hérna ...gæti haldið endalaust áfram ...en bottomlænið er að ég er alls ekkert svo viss um að við eigum að vera svona hörð á því að bjóða upp á grunnskóla fyrir alla! Held við gætum leitað annarra leiða til að ná fram sömu markmiðum - þ.e. að aðlaga fatlaða einstaklinga betur samfélaginu og eyða fordómum. Og ofan á allt saman þá er það mjög dýr leið að hafa einn og einn fatlaðann einstakling í hverjum skóla.
En ef til vill eru dæmi þess að þetta gangi vel - ég vona svo innilega að drengnum sem ég sagði frá í upphafi gangi allt í haginn og sé hamingjusamur :)
En hvað finnst ykkur? ef einhver var svo vitlaus að nenna að lesa þessa rullu hjá mér :)
0 comments:
Sendu inn athugasemd